Γιατί "κυάμων απέχου";

Μία από τις πυθαγορικές αρχές είναι η αποχή από τα κουκιά. Γιατί όμως η αποχή από τα κουκιά είναι τόσο σημαντική;

Στις σημειώσεις του βιβλίου του Ιάμβλιχου "Πέρι Πυθαγορικού Βίου" υπάρχει η εξής αναφορά.

[...]Η πιο γνωστή πυθαγορική αρχή είναι η αποχή από τα κουκιά, ειδικά τα φρέσκα και κυρίως τα μελανόχρωμα, των οποίων η οργαβική σύσταση (τόσο του ίδιου του καρπού όσο και της γύρης που έχουν τα λουλούδια πριν γίνουν καρποί) περιέχει στοιχεία που ομοιάζουν με αυτά του ανθρωπίνου αίματος, με αποτέλεσμα κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες (κληρονομικά χαρακτηριστικά) να προκαλούν κυάμωση [αλλεργική αντίδραση, αιμολυτική αναιμία, "φουσκωμα και διαταραχή", που μπορεί μάλιστα να είναι θανατηφόρα.]

Για τον λόγο αυτό και η θεά Δήμητρα, θέλοντας να ανταμείψει τους Φενεάτες της Αρκαδίας για τη φιλοξενία που της προσέφεραν, τους έδωσε όλων των ειδών τα όσπρια, αλλά τους απαγόρευσε να σπέρνουν κουκιά. [Σύμφωνα με τον Παυσανία, ο πρώτος που τόλμησε να σπείρει "ακάθαρτα" κουκιά ήταν κάποιος Κυαμίτης, του οποίο το ιερό βρίσκεται κοντά στον Κηφισό ποτομά. Παρόμοια στάση, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, φαίνεται να τηρούσαν και οι Αιγύπτιοι, οι οποίοι "δεν τα σπέρνουν στη χώρα τους, και όσα φυτρώνουν, ούτε ωμά τα τρώνε ούτε μαγειρεμένα και μάλιστα οι ιερείς δεν θέλουν καν να τα δουν γιατί λένε ότι δεν είναι καθαρά όσπρια" )Ηροδότου Ιστορίαι, Β 37, 5).

Σύμφωνα με τους αρχαίους, οι γερτοί μίσχοι των κουκιών υποδεικνύουν στις ανθρώπινες ψυχές το δρόμο από τον κάτω κόσμο στον αποπάνω και για τον λόγο αυτό σε πολλές περιοχές (Λακρίδα, Θράκη, Κρήτη, Αμοργός, Κύπρος) χρησιμοποιούσαν τα κουκιά για μαντικούς σκοπούς (κυαμομαντεία: ρίξιμο των κουκιών πάνω σε μία επιφάνεια και ερμηνεία των σχημάτων που σχηματίζει η διάταξή τους με το παίσιμο).

O Θρησκευτικός Ασκητισμός του Πυθαγόρα

Οι οπαδοί του Πυθαγόρα του Σάμιου λένε τα εξής γι' αυτόν, ότι προτού γεννηθεί ως Ίων, υπήρξε ως Ευφορβος στην Τροία, ότι δηλαδή αφού πέθανε, ξανάρθε στη ζωή και ξαναπέθανε, όπως αναφέρουν τα έπη του Ομήρου. Ακόμη ότι αρνιόταν να φορέσει ρούχα κατασκευασμένα από προϊόντα ζώων και ότι από την τροφή του απέκλειε τα έμψυχα, καθώς και τη θυσία αυτών. Για να μη μολύνει με αίμα τους βωμούς, οι προσφορές του προς τους Θεούς ήταν πλακούντες από μέλι, θυμίαμα και ύμνοι, γιατί γνώριζε ότι με αυτού του είδους τις προσφορές ευαρεστούνται οι θεοί μάλλον παρά με τις εκατόμβες και το μαχαίρι μέσα στο κάνιστρο. Διότι συναναστεφόταν με τους Θεούς και από αυτούς μάθαινε, με ποια συμπεριφορά των ανθρώπων ευχαριστούνται αυτοί και ποιαν αποστρέφονται, από τους ίδους ακόμη έμαθε όσα γνώριζε σχετικά με τη φύση.

Φιλόστρατου, Βίος Απολλωνίου Τυανέως, εκδόσεις Γεωργιάδη, τόμος Α' σελίδα 49

Απολλώνιος ο Τυανεύς

Από την Βιβλιοθήκη των Ελλήνων, των εκδόσεων Γεωργιάδης, "Φιλόστρατου, Βίος Απολλωνίου Τυανέως"

Σελίδα 63, τόμος Α'

Ο Απολλώνιος αναπροσαρμόζει την διατροφή και την ενδυμασία του.

VIII. Επειδή ο Εύξενος θεώρησε ότι ο Απολλώνιος καταπιάνετε με υψηλούς στόχους και τον ρώτησε από πού θα αρχίσει, εκείνος απάντησε: "Από όπου ακριβώς και οι γιατροί, διότι και εκείνοι καθαρίζοντες τους στομάχους, άλλους δεν τους αφήνουν να αρρωστήσουν και άλλους τους θεραπεύουν". Και αφού είπε αυτό , εγκατέλειψε τις ζωϊκές τροφές, ως μη καθαρές και ως παχυντικές του νου, και σιτιζόταν με ξηρούς καρπούς και φρούτα, καθώς και με χόρτα, λέγοντας ότι αυτά είναι καθαρά, όσα δηλαδή η ίδια η γη προσφέρει.
Για το κρασί έλεγε ότι είναι καθαρό πιοτό, ως προερχόμενο από φυτό πολύ ήμερο για χάρη των ανθρώπων, αλλ' ότι έρχεται σε αντίθεση με τα συστατικά του νου, επειδή θολώνει την αιθέρια φύση της ψυχής. Μετά την κάθαρση του στομάχου, που έγινε μ' αυτόν τον τρόπο κάνει κόσμημά του την ξιπολυσιά, ντύνεται ενδύματα λινά, εγκαταλείποντας τα ενδύματα από υλικά ζώων, αφήνει μακρυά μαλλιά και ζει στον ναό.